Diarreja është një nga problemet më të zakonshme tek viçat gjatë javëve të para të jetës. Sipas studimeve ndërkombëtare, 50 % e viçave që ngordhin para ndërprerjes së ushqyerjes me gji janë pasojë e diarresë.

Humbjet ekonomike, koha shtesë e kaluar duke u kujdesur për viçat dhe tendosja emocionale për fermerët janë të mëdha. Përveç kësaj, viçat që shfaqin diarre mund të përbëjnë një problem serioz për mirëqenien e kafshëve. Duke filluar nga “thjesht” rritja e reduktuar në peshë çdo ditë, deri te humbja e peshës dhe madje edhe ngordhja, ferma pëson dëme të konsiderueshme ekonomike.

Diarreja e viçave nuk është sëmundje më vete, por një simptomë që mund të shkaktohet nga një gamë e gjerë faktorësh. Shkaqet shpesh janë të shumëfishta dhe përfshijnë faktorë infektivë (baktere, viruse, parazitë) dhe jo-infektivë (p.sh., gabime në ushqyerje), të cilët shpesh veprojnë së bashku. Masa më e rëndësishme parandaluese kundër diarresë fillon që me kujdesin për lopën gjatë periudhës së tharjes. Një lopë e shëndetshme, e ushqyer në mënyrë optimale me lëndë ushqyese dhe elementë gjurmë, jo e mbi-kondicionuar, përmbush parakushtet për një lindje normale dhe prodhimin e kolostrumit cilësor, i cili është jetik për imunitetin dhe zhvillimin e mirëfilltë të viçit.

Viçi duhet të lindë në një mjedis të pastër. Kjo do të thotë që dhoma e pjelljes duhet të jetë e sapo shtruar dhe patur kujdes për të shmangur rënien e viçit në kanalin e plehut organik. Pika tjetër thelbësore lidhet me sigurimin e kolostrumit të mjaftueshëm dhe cilësor (afërsisht 2 deri në 4 litra) sa më shpejt pas lindjes. Një boks për viçat, i pastruar plotësisht dhe idealisht i dezinfektuar, duhet të jetë gati për viçin e porsalindur. Çdo viç duhet të ketë kovën e tij të ujit, e cila pastrohet rregullisht pas çdo ushqyerjeje.

Shfaqja e diarresë mund të kalojë në disa faza, me kohëzgjatje që ndryshon sipas shkaktarëve. Ajo shpesh fillon me jashtëqitje më të buta, që me kalimin e kohës bëhen më të lëngshme, deri në diarre të ujshme, ndonjëherë edhe me gjak. Infeksionet nga rotavirusi dhe/ose koronavirusi kanë shpesh një ecuri akute, duke çuar në përkeqësim të gjendjes së viçit brenda disa orësh. Prandaj është thelbësore që fermeri të njohë shenjat e hershme (jashtëqitje të buta ose ujore) dhe të nisë menjëherë masat (p.sh., ofrimin e lëngjeve shtesë, njoftimin e veterinerit).

Rotaviruset dhe koronaviruset shpesh krijojnë terren të favorshëm për infeksione dytësore nga baktere dhe parazitë, veçanërisht kriptosporidiet. Patogjenët shkaktojnë inflamacion dhe dëmtim të mukozës së zorrëve, duke penguar thithjen e ujit, elektroliteve dhe lëndëve ushqyese. Bakteret që prodhojnë toksina mund të depërtojnë në gjak, duke shkaktuar septicemi. Humbja e lëngjeve dhe elektroliteve nga jashtëqitjet, e kombinuar me marrjen e pamjaftueshme të tyre, çon në dehidratim të rëndë.

Problemi më kërcënues nuk është vetëm inflamacioni lokal i zorrëve, por pasojat e humbjes së lëngjeve: trashje e gjakut, qarkullim i dëmtuar, ngarkesë shtesë mbi zemrën, mungesë oksigjeni në inde dhe grumbullim i acidit laktik (acidozë metabolike). Trupi përpiqet të kompensojë duke rritur frymëmarrjen, e cila shpesh shoqërohet me erë karakteristike acetoni. Kjo rritje e frymëmarrjes nuk duhet ngatërruar me shenja të pneumonisë, megjithëse sëmundjet e tjera si pneumonia apo infeksionet e kërthizës mund të shfaqen paralelisht. Edhe rënia e qimeve pas shërimit lidhet me ndryshimet metabolike gjatë sëmundjes.

Trajtimi i diarresë tek viçat varet nga ashpërsia e simptomave. Parimi bazë është kompensimi i humbjeve të lëngjeve, elektroliteve dhe lëndëve ushqyese. Nëse viçi ende pi me dëshirë dhe diarreja nuk është shumë e ujshme, këto humbje mund të kompensohen duke shtuar tretësira elektrolitesh përveç vakteve të zakonshme me qumësht (ushqyerje ndërmjetëse, të paktën dy orë larg nga vakti me qumësht). Është e gabuar heqja e qumështit ose zëvendësimi i tij tërësisht me elektrolite. Elektrolitet e posaçme ndihmojnë në korrigjimin e acidozës, ndërsa çaji i zi me sheqer, megjithëse ndihmon në ruajtjen e hidratimit, nuk balancon pH-në e gjakut. Përdorimi i elektroliteve duhet bërë sipas udhëzimeve të paketimit ose në konsultim me veterinerin, pasi mënyra e administrimit ndryshon sipas produktit.

Nëse gjendja e viçit përkeqësohet, ai nuk pi më, ka ethe, shfaq shenja dehidratimi (sy të fundosur, elasticitet i ulur i lëkurës) apo përkeqësim të sjelljes, duhet lajmëruar menjëherë veterineri për të përcaktuar planin e trajtimit. Në çdo rast, parandalimi mbetet gjithmonë më efektiv dhe më ekonomik se trajtimi.