Duke krijuar një rrjedhë ajri të drejtuar në zonat ku qëndrojnë lopët, mund të shpërbëhet “shtresa e ajrit të ngrohtë” që ndodhet në qimet dhe rreth trupit të lopës, duke rritur kështu largimin konvektiv të nxehtësisë dhe avujve të ujit nga kafshët.

Si rezultat, temperatura e perceptuar ulet. Temperatura e perceptuar përcaktohet nga faktorët temperaturë, lagështi relative e ajrit dhe shpejtësia e ajrit. Në varësi të dy faktorëve të fundit, kafshët mund të çlirojnë sasi të ndryshme uji përmes lëkurës. Kjo krijon një ftohje nga avullimi, e cila prodhon efekt ftohës në lëkurën e kafshëve që nga një shpejtësi ajri prej 1,0 m/s.

Në stallat që disponojnë mundësi ftohjeje, gjatë planifikimit mund të reduktohet përkatësisht volumi i ajrit për verën. Për një ventilim të detyruar funksional, furnizimi dhe nxjerrja e ajrit duhet të sigurohen njëkohësisht. Në rast të presionit të lartë kundërshtues (p.sh. nga era në hapjen e daljes së ajrit), ndërrimi i ajrit mund të ndërpritet.

Përdorimi i ventilatorëve

Përdorimi i ventilatorëve shërben kryesisht për largimin e shtresës së ajrit të ngrohtë rreth trupit të kafshëve (pra për largimin konvektiv të nxehtësisë). Këtu synohet një shpejtësi e lartë ajri në zonën e kafshëve. Kjo mund të arrihet me pak ventilatorë të mëdhenj vertikalë në tavan, të ashtuquajtur ventilatorë tavani. Ndërsa ventilatorët aksialë vendosen horizontalisht njëri pas tjetrit dhe krijojnë një rrjedhë përkatëse nëpër stallë. Ventilatorët përdoren në stallat me bokse pushimi për të krijuar lëvizje ajri në zonën e kafshëve kur shpejtësia natyrale e erës është e pamjaftueshme dhe temperaturat e ambientit janë të larta. Kapaciteti total i ajrit që duhet instaluar varet nga gjatësia e stallës, niveli i prodhimit të grupit të lopëve dhe struktura e çatisë. Rekomandimet për “kapacitetin e instaluar të ventilimit” variojnë nga 500 deri në 1.200 m³ për lopë në orë, pa përfshirë ventilatorët për sallën e mjeljes dhe zonën e pritjes. Pavarësisht teknologjisë së zgjedhur, nuk duhet hequr dorë nga kontrolli automatik i ventilatorëve sipas temperaturës, pasi kontrolli manual nuk përputhet gjithmonë me ndjesinë reale të kafshëve.

Përdorimi i ventilatorëve aksialë

Pozicionimi optimal i ventilatorëve konsiderohet mbi rreshtat e bokseve të pushimit. Avantazhi më i rëndësishëm është që masat për uljen e ngarkesës termike zbatohen aty ku kafshët qëndrojnë më gjatë. Gjithashtu, shmanget tharja e tepërt e sipërfaqeve të ecjes nga ventilatorët. Aktualisht, në treg ka ventilatorë që punojnë me kohëmatje dhe kanë rreze të kufizuar shpërndarjeje, duke fokusuar efektin në zonën e pushimit ose në zona të tjera. Distanca ndërmjet ventilatorëve varet shumë nga rrezja e shpërndarjes, lartësia e instalimit dhe këndi i pjerrësisë. Nëse ventilatori montohet me skajin e poshtëm në 2,70 m mbi sipërfaqen e pushimit, nuk nevojitet rrjetë mbrojtëse, duke e bërë mirëmbajtjen dhe pastrimin më të lehtë. Ventilatori i parë duhet të vendoset direkt në murin ballor ose 1,50 m larg tij (të paktën diametri i ventilatorit), për të minimizuar rezistencën e thithjes. Nëse është e mundur, vendosja e ventilatorëve në murin ballor mundëson futjen e ajrit të freskët nga jashtë, por në këtë rast ventilatori duhet të mbrohet nga reshjet dhe era direkte. Këndi i instalimit 15–25° është provuar efektiv, por duhet përshtatur individualisht për çdo stallë me ndihmën e një pajisjeje tymi, në mënyrë që rrjedha e ajrit të godasë kafshët dhe jo të kalojë mbi to.

Vendosja e ventilatorëve për krijimin e rrjedhës rrethore

Ventilatorët aksialë mund të vendosen edhe në mënyrë që të krijojnë një qarkullim horizontal rrethor të ajrit në stallë, sidomos kur nuk ka erë.

Vendosja e ventilatorëve për krijimin e rrjedhës tërthore

Një tjetër mënyrë është vendosja tërthore e ventilatorëve, e cila mbështet ventilimin tërthor kur shpejtësia e erës është e ulët. Në këtë rast nevojiten më shumë ventilatorë për të siguruar një rrjedhje uniforme ajri. Një disavantazh është se sipërfaqet e ecjes përshkohen fort nga ajri. Kur ventilatorët e furnizimit ose nxjerrjes së ajrit aktivizohen vetëm sipas nevojës në një stallë të ventiluar natyrshëm dhe krijojnë rrjedhë të ndryshme nga ajo natyrale, kjo quhet ventilim i kombinuar ose hibrid.

Rekomandime për ventilatorët aksialë (me rrjedhë horizontale)

• Vendosje prioritare në zonat ku kafshët grumbullohen ngushtë
• Kapacitet ajri 800–1.200 m³ për lopë në orë
• Konsum specifik energjie < 40 W/1.000 m³ (ventilatorët e vegjël janë zakonisht më pak efikas)
• Vendosje mbi bokset e pushimit
• Nëse është e mundur, pa rrjetë mbrojtëse; lartësia ≥ 2,70 m
• Distanca sipas karakteristikave të ventilatorit
• Kontroll me termostat (grupe, rregullim shpejtësie)
• Në zona banimi, reduktim i shpejtësisë ose fikje natën
• Të merret parasysh niveli i zhurmës (dB(A))

Përdorimi i ventilatorëve vertikalë

Ventilatorët e tavanit kanë konsum të ulët energjie (0,3–1,5 kW) dhe nivel të ulët zhurme (<60 dB(A)), për shkak të rrotullimit të ngadaltë (75–140 rpm). Megjithatë, vendosja e tyre është më e kufizuar. Zakonisht instalohen mbi korridorin e ushqimit, gjë që mund të shkaktojë tharjen e ushqimit. Diametri i tyre mund të jetë 4–7 m dhe mund të qarkullojnë deri në 700.000 m³ ajër në orë. Lartësia e instalimit shpesh rekomandohet sa diametri i ventilatorit. Ata drejtojnë ajrin poshtë, duke rritur qarkullimin dhe largimin e nxehtësisë nga kafshët. Nën ventilator arrin shpejtësi ajri >2 m/s, ndërsa drejt mureve bie në <1 m/s për shkak të pengesave. Në stallat me mure anësore të hapura, në kushte me erë të fortë, mund të ndodhë që rrjedha e ajrit nga ventilatori të kundërshtohet nga ajri i jashtëm që hyn brenda.